Op deze pagina lees je alles over pannen materialen; populair in de categorie pannen.
Best verkochte Pan:
Le Creuset Braadpan Signature Kersenrood – Ø 28 cm / 6,7 Liter – Grote Ronde Gietijzeren Stoofpan – Iconisch Rode Emaille – Voor Gezinsgerechten, Soepen en...
Bol
Op deze pagina: Aluminium - Staal / RVS - Carbon staal - Koper - IJzer - Terracotta / Aardewerk - Porselein - Gietijzer - Zeepsteen (saponiet) - Glas - Silicone - Pannen met een coating - Pannen uit meerdere lagen metaal samengesteld - Pannensets
Over Pannen Materialen
Op deze pagina vind je de belangrijkste eigenschappen van de gebruikte materialen voor pannen en hoe deze materialen zich gedragen als ze in contact komen met levensmiddelen. Van elk materiaal worden de eigenschappen en de voor- en nadelen genoemd.
Aluminium
Aluminium is een grondstof die relatief goedkoop is en eenvoudig gevormd kan worden. Door aluminium te mengen met andere materialen kan men er verschillende eigenschappen aan toevoegen die voor gebruik in de keuken wenselijk zijn. Tegenwoordig zijn de meeste aluminium pannen voorzien van een coating; een anti-aanbaklaag van teflon (PTFE) of een ceramische laag. Aluminium wordt vaak gebruikt voor koekenpannen.
Voordelen: potten en pannen van aluminium zijn licht van gewicht en hebben een hoge thermische geleidbaarheid, dat wil zeggen: ze zijn snel op temperatuur. De warmte wordt gelijkmatig verdeeld over alle oppervlakken van de pan, zowel aan de onderzijde als de wand. Dit vermindert de kans op plaatselijke oververhitting en brandwonden. De huidige potten en pannen van aluminium die gecoat zijn met een anti-aanbaklaag (zoals PTFE/”Teflon”) bevatten geen nikkel, zware metalen of PFOA.
Nadelen: aluminium pannen behoren tot de meest gebruikte pannen in restaurants waar ze vaak na enkele weken worden vervangen, maar voor huishoudelijk gebruik zijn ze lastig goed schoon te houden.. Wassen in de vaatwasser of met agressieve schoonmaakmiddelen kan ze beschadigen. Aluminium pannen zijn niet geschikt voor het koken zure voedingsmiddelen, zoals tomaten, of voor bijvoorbeeld de bereiding van saus, omdat sporen van het aluminium aan het voedsel kunnen worden overgedragen. Het aluminium is niet geschikt voor het koken op inductie kookplaten (aluminium is niet magnetiseerbaar), tenzij het is behandeld op een specifieke manier. De keramisch gecoate aluminium pannen (zogenaamde ‘keramische pannen’) zijn niet erg geschikt voor het koken zonder het toevoegen van boter of olie.
Bekijk hier het gehele Aluminium Potten en Pannen overzicht »
Staal / RVS
Een van de meest gebruikte materialen voor pannen is RVS of roestvast (geen roestVrij!) edelstaal. RVS is een relatief goedkoop en zeer veelzijdig materiaal en daarom zeer geschikt voor pannen: het is goed vormbaar, kan tegen hoge temperaturen, is hard en geleidt warmte redelijk goed, daarnaast kan het materiaal goed tegen zuren zoals die in eten voorkomen. RVS werd ontwikkeld voor gebruik in het leger en blijkt gelukkig ook voor ander doeleinden zeer bruikbaar. Bij pannen van RVS wordt vaak de term ‘edelstaal’ genoemd, dit betekent dat de pan gemaakt is van veredeld staal; staal verrijkt met andere materialen om het roestvast of roestvrij te maken. RVS wordt ook wel Inox genoemd en is voornamelijk gemaakt van ijzer, chroom, nikkel en koolstof. Bij RVS pannen wordt vaak een getal genoemd zoals ’18/10′, dit betekent dat het RVS 18% chroom en 10% nikkel bevat. Roestvast edelstaal moet minimaal 11,5% chroom bevatten om ‘roestvast’ te mogen heten, een pan met als aanduiding 18/10 mag dus met recht ‘roestvast’ of ‘RVS’ genoemd worden. Doordat RVS van zichzelf warmte niet optimaal geleidt wordt vaak de bodem van RVS pannen uit laagjes opgebouwd (zie ‘Tri-ply’) om zo toch voor een goede warmtegeleiding van de bodem naar de rest van de pan te realiseren. Een belangrijke Nederlandse fabrikant van RVS pannen is BK. Edelstaal/RVS wordt vaak gebruikt in kookpannen en pannensets.
Voordelen: potten en pannen gemaakt van staal , een zeer duurzaam materiaal waardoor ze lang meegaan en gemakkelijk te reinigen zijn. De matige warmtegeleiding van roestvast staal maakt dat deze pannen geschikt zijn voor koken met water, zoals het koken van groente, aardappelen, rijst of pasta in water. In het geval van gecoat staal geldt dat de zogenaamde non-stick coatings (anti-aanbaklaag) op basis van Teflon/PTFE geen nikkel, zware metalen of PFOA mogen bevatten.
Nadelen: roestvast staal is bestaat uit een legering van nikkel en chroom. Naast deze materialen worden ook andere materialen toegevoegd, zoals titanium, en zijn nodig om de weerstand tegen corrosie te verhogen. Roestvast staal bevat 18% chroom en 8-10% nikkel. Men spreekt dan meestal van roestvrij staal 18/10. Het gebruik van stalen pannen kan ongeschikt zijn voor mensen met allergieën of een intolerantie voor metalen zoals nikkel en chroom.
Carbon staal
Voordelen: Carbon staal kan snel, gelijkmatig en tot hoge temperaturen verwarmd worden. Carbon staal wordt vaak gebruikt voor woks, of pannen om pannenkoeken en crêpes te maken. Carbon staal is tot drie maal sterker dan ‘gewoon’ staal. Het is lichter dan de meeste andere metalen en daardoor veel gebruikt voor pannensets die gebruikt worden om op de camping te koken. Staal wordt vaak gebruikt voor koekenpannen. Met carbon staal bedoelen we staal waar meer dan 0,3% koolstof in is verwerkt.
Nadelen: Carbon staal geleidt de warmte minder goed dan andere metalen. Net als gietijzer, moet carbon staal worden behandeld voor gebruik. Na verloop van tijd zal het kookoppervlak donkerder worden en blijft voedsel niet meer plakken.
Koper
Voordelen: koper heeft een hoge thermische geleidbaarheid, waardoor het een zeer geschikt materiaal is voor potten en pannen. Het vertinnen van koperen pannen gebeurt nog steeds op de traditionele manier en dat maakt koperen pannen kostbaar (de prijs van koper speelt hierin ook een belangrijke rol). Koperen pannen gaan een leven lang mee omdat ze eenvoudig kunnen worden gereinigd met wat citroensap en dan weer als nieuw zijn. Door de egale warmtegeleiding worden koperen pannen vaak gebruikt voor het maken van sauzen. Koper wordt daarom vaak gebruikt voor het maken van sauteerpannen.
Nadelen: grote koperen pannen kunnen zwaar en onhandig zijn. Ze zijn niet geschikt voor reiniging in de afwasmachine omdat ze hierdoor beschadigd kunnen raken. Koper zelf is niet geschikt om mee te koken, daarom is perfecte vertinning (of verwerking van een ander metaal in het koper) van de koperen pan noodzakelijk.
Bekijk hier het gehele Koperen Potten en Pannen overzicht »
IJzer
Met ijzeren pannen bedoelen we pannen gemaakt van staal met een laag koolstofpercentage (anders dan carbon staan).
Voordelen: ijzer heeft een slechte thermische geleidbaarheid. Daarom gebruiken we ijzer in de keuken enkel voor bepaalde bereidingen, zoals die van vlees of het bakken van andere etenswaren. IJzer wordt daarom voornamelijk gebruikt voor het maken van koekenpannen.
Nadelen: ook ijzeren potten en pannen zijn niet geschikt voor reiniging in de vaatwasser omdat dit materiaal de neiging heeft om gemakkelijk te oxideren als het in contact met water komt en kan roesten. Na het met de hand afwassen van ijzeren pannen moeten ze onmiddellijk worden afgedroogd.
Terracotta / Aardewerk
Voordelen: Terracotta is een speciaal soort keramiek dat gebruikt wordt voor potten en pannen. Het is geen metaal Terracotta potten en pannen absorberen warmte langzaam en geven deze gelijkmatig af aan het voedsel. Ze zijn daardoor ideaal voor koken op lage temperatuur en zonder temperatuurveranderingen, zoals bij groenten, soepen, rijstgerechten en stoofschotels. De terracotta potten zijn eenvoudig te wassen met warm water. Aardewerk/Terracotta wordt voornamelijk gebruikt voor tajines en andere stoofpannen.
Nadelen: ze zijn erg kwetsbaar en kunnen relatief eenvoudig beschadigd raken als gevolg van thermische schok (grote temperatuursveranderingen). Het wordt aanbevolen om een terracotta pan in koud water te laten weken gedurende 12 uur voor gebruik. Om breken te voorkomen wordt aangeraden de terracotta potten en pannen enkele minuten in koud water dompelen na gebruik, zodat het materiaal weer vocht kan opnemen dat het heeft verloren tijdens gebruik.
Porselein
Voordelen: porseleinen potten en pannen zijn niet poreus en daardoor zeer hard. Ze zijn ideaal voor het bereiden van soepen en sauzen. Ze kunnen zowel in de oven als de magnetron gebruikt worden.
Nadelen: ‘echte’ porseleinen potten en pannen zijn gemaakt van porselein en niet van staal met een porseleien coating. Vaak worden metalen potten en pannen met een coating als ‘porselein’ verkocht.
Gietijzer
Gietijzer is bestand tegen zeer hoge temperaturen, waardoor gietijzeren pannen ideaal zijn voor het snel dichtschroeien of carameliseren van vlees of vis, vooral gietijzeren koekenpannen, braadpannen en grillpannen zijn dan ook zeer veel gebruikt. Gietijzer is bovendien zeer geschikt voor koken op inductie: gietijzer heeft een zeer hoog rendement bij inductiekoken, hoger dan de meeste andere materialen.
Ook gietijzer geeft reacties met voedingsmiddelen met een hoge zuurgraad zoals wijn of tomaten.Gietijzer is een poreus materiaal wat daardoor makkelijk oxideert / roest. Het voorbehandelen van een gietijzeren pan met olie zodat een dunne laag van geoxideerd vet over het ijzer wordt gevormd is een manier om oxideren en aanbakken te voorkomen. Gietijzer is zeer duurzaam, wanneer je de pan niet in de vaatwasser reinigt en zo nu en dan voorziet van een olielaag gaat de pan zeer lang mee. Met een gietijzeren braadpan en grillpan in huis zit je altijd goed, maar ook gietijzeren poffertjespannen en gietijzeren koekenpannen zijn erg populair.
Voordelen: gietijzer wordt verkregen uit een legering van ijzer-koolstof en is geschikt voor het bakken, maar ook voor de bereiding van soepen en stoofschotels, omdat het met gietijzer mogelijk is om gedurende lange tijd te koken op laag vuur met een constante warmte. Gietijzer is een materiaal dat warmte goed vasthoud. Voor geëmailleerde gietijzeren pannen geldt zelfs dat ze zeer geschikt zijn om voedsel in op te slaan in de koelkast.
Nadelen: het zwakke punt van gietijzer is het schoonmaken. Voordat je je gietijzeren pan kunt afwassen moet je wachten tot deze is afgekoeld, om breken te voorkomen. Als de gietijzeren pan een beschermlaag heeft (coating) dan moet de pan periodiek worden verwarmd en ingesmeerd met olie.
Bekijk hier het gehele Gietijzeren pannen overzicht »
Zeepsteen (saponiet)
Voordelen: Saponiet of zeepsteen is een calcium-natrium-magnesium-ijzer-aluminium-silicaat, bestand tegen hoge temperatuur en heeft het vermogen veel warmte op te slaan. Zeepsteen wordt gebruikt als kookplaat en voor potten en pannen. De platen zeepsteen zijn geschikt om op de barbecue te worden geplaatst. De pannen van zeepsteen lenen zich voor lang koken, zoals bij stoofschotels. Koken kan worden gedaan zonder toevoeging van vet. Deze pannen kunnen zonder afwasmiddel worden gereinigd.
Nadelen: de prijs van deze pannen is vrij hoog. Het is belangrijk deze pannen goed te onderhouden: voor het eerste gebruik goed spoelen met zout water en daarna goed afdrogen. Het is belangrijk na elk gebruik deze pannen goed schoon te maken, dit kan bijvoorbeeld met een metalen schraper. Ongelijke warmteverdeling kan ervoor zorgen dat de pan breekt, een goede warmteverdeler is daarom nodig.
Glas
Voordelen: Pyrex glas is bijzonder geschikt voor gebruik in combinatie met voedingsmiddelen. Het is zeer goed bestand tegen hitte, reageert (chemisch) niet of nauwelijks met voedsel en is transparant. Glas wordt voornamelijk gebruikt voor ovenschalen.
Nadelen: Pyrex glas is breekbaar en niet goed bestand tegen temperatuurveranderingen. Het is geen goede warmtegeleider, wat de gebruiksmogelijkheden beperkt. Glazen kookgerei wordt dan ook enkel aangeraden voor gebruik in de oven of magnetron.
Silicone
Voordelen: siliconen bevatten anti-aanbak eigenschappen die het mogelijk maken in silicone te bakken zonder toevoeging van vet zoals olie of boter. De bakvormen zijn eenvoudig op te bergen, vrijwel onbreekbaar en nemen weinig ruimte in beslag doordat ze opvouwbaar zijn. Silicone bakvormen kunnen in de oven, koelkast of vriezen worden gebruikt.
Nadelen: De mogelijkheid bestaat dat bij het eerste gebruik van silicone bakvormen of keukengerei schadelijke stoffen vrij zouden kunnen vrijkomen. Het is daarom raadzaam het silicone keukengerei voor het eerste gebruik goed af te wassen en te gebruiken voor een bereiding die je niet opeet, maak bijvoorbeels eerst een mengsel van bloem en water, gooi dit weg en was je keukengerei af. Je hebt nu het eerste gebruik achter de rug en hebt minder kans dat schadelijke stoffen vrijkomen.
Pannen met een coating
Van de meeste soorten pannen materialen bestaan er ook variaties op deze materialen.
Geëmailleerd gietijzer: Gietijzer bedekt met een porseleinen laag werd ontwikkeld door Le Creuset in 1934. De voordelen van ijzer, zoals de goede geleiding blijven behouden maar het grote nadeel, het plakken en het reageren met zure voedingsmiddelen wordt opgeheven door de porseleinen laag. Deze pannen zijn zeer duurzaam en kunnen, indien goed onderhouden, jarenlang meegaan. Deze pannen kunnen in de vaatwasser maar hierdoor wordt de levensduur van de pannen en het bakgemak duidelijk verkort.
Geëmailleerd staal: Door de porseleinen laag op het staal reageert het niet met voedingsmiddelen en behoort het aanbakken tot het verleden. Door zijn lichte gewicht en het gebruiksgemak zijn er veel mensen die deze pannen kopen als set om mee te nemen op vakantie.
Pannen met een anti-aanbaklaag: Staal of aluminium pannen kunnen worden gecoat met een stof zoals polytetrafluorethyleen (PTFE of Teflon) of keramiek (zogenaamde keramische pannen) om het aanbakken of plakken van voedsel op het panoppervlak te voorkomen. Er zijn voor-en nadelen van een dergelijke anti-aanbaklaag. Gecoate pannen zijn gemakkelijker schoon te maken dan de meeste pannen zonder coating, en vereisen weinig extra olie of vet om aanbakken van voedsel te voorkomen. Een anti-aanbaklaag heeft de neiging om na verloop van tijd te slijten. De levensduur van een pan met anti-aanbaklaag verleng je door niet met metalen voorwerpen in de pan te werken of deze schoon te maken met schuursponsjes en chemische schoonmaakmiddelen.
Teflon en keramisch: Een pan met PTFE (Teflon is de merknaam voor PTFE, welke er door de uitvinder Dupont aan is gegeven) kun je beter niet oververhitten. Het doet er voor je gezondheid verder niet toe of deze pan PFOA bevat. PFAO, dat verdampt bij 185 ° C, is een oplosmiddel dat bij het aanbrengen van de PTFE laag werd gebruikt, totdat het gebruik van dit oplosmiddel in Europa werd verboden in 2015 (wat vermoedelijk ook de reden is dat DuPont de Teflon-tak heeft afgestoten). De dampen die vrijkomen bij het oververhitten van PTFE (Teflon) zijn nog steeds schadelijk en komen vrij bij verhitting boven 240 ° C/ 465 ° F. Ook als de laag op een andere manier is aangebracht (dus zonder PFOA), Dupont wist dit en vond Teflon zelf niet geschikt voor gebruik in pannen.
Omdat inmiddels duidelijk is dat deze gassen schade aan de gezondheid kunnen toebrengen, zijn er fabrikanten die een materiaal hebben ontwikkeld dat deze gezondheidsrisico’s niet kent, zoals de keramische anti-aanbaklaag. Een voorbeeld hiervan is Thermolon: een materiaal wat gebruikt wordt is de succesvolle Greenpan. Pannen met een keramische (Thermolon) anti-aanbaklaag kun je tot hogere temperaturen verhitten als een pan met een anti-aanbaklaag van Teflon. Een anti-aanbaklaag in de pan betekent niet dat er geen vet (olie of boter) gebruikt hoeft te worden, en ook keramische anti-aanbaklagen kan je niet te heet verhitten omdat de kwaliteit ervan achteruit gaat. Lees hier meer over keramische pannen.
Zelf vind ik het nadeel van pannen met een anti-aanbaklaag vooral dat je heel erg je best moet doen om een beetje kleur te krijgen op je vlees of gebakken aardappeltjes dit komt omdat het voedsel onvoldoende in contact komt met de pan maar er losjes overheen schuift. En je de pan niet al te heet kunt laten worden. Bij een gebakken eitje is dit ideaal maar een biologische biefstuk bakken in een pan die niet goed heet kan worden is zonde. Vlees bakken doe je dan ook bij voorkeur in een pan die goed heet kan en mag worden zodat het vlees snel dicht schroeit en een mooi bruin korstje krijgt.
Pannen uit meerdere lagen metaal samengesteld
Er zijn pannensets welke bestaan uit meerdere lagen metaal waardoor het nadeel van het ene metaal wordt opgeheven door het gebruik van het andere. Pannensets met meerdere lagen worden aangeduid met een cijfer gevolgd door ‘Ply‘ of ’laag’. Het cijfer verwijst naar het aantal lagen waaruit de pan is opgebouwd. Het voordeel van de meerdere lagen is de optimale warmtegeleiding maar ook zorgen de meerdere lagen ervoor dat kromtrekken van de pan wordt voorkomen. Doordat meerdere metalen worden gebruikt in een multi-laags bodem werken deze pannen ook op inductie: er worden metalen in de bodem verwerkt die magnetiseerbaar zijn. Lees hier verder over pannen die geschikt zijn voor koken op inductie.
Veel bedrijven produceren inmiddels kookgerei dat 3-laags (tri-ply), 7-laags, 9-laags en zelfs 12-laags is. Het verschil in gewicht tussen de 7-laags ten opzichte van de 9-plaags is zo klein dat als je de twee verschillende pannen zou optillen, je niet in staat zou zijn om een onderscheid te maken. Pannen samengesteld uit meerdere lagen kunnen gebruikt worden op alle warmtebronnen waaronder de inductiekookplaat. De vele voordelen van de meerdere laags pannen is hierboven kort beschreven een nadeel is dat de pannen over het algemeen een hoge aanschafprijs hebben. Hier staat echter tegenover dat de pannen een lange garantietermijn hebben en uitblinken in duurzaamheid, ze gaan ondanks intensief gebruik zeer lang mee. Oh en niet te vergeten: ze kunnen in de vaatwasser!
Tri-ply: Een combinatie van aluminium of koper en roestvrijstaal in drie lagen (Tri-Ply) opgebouwd levert duurzame goed geleidende pannen op. Tri-Ply pannen zijn opgebouwd uit drie lagen metaal, de buiten laag is van rvs, de tussenliggende laag is van extreem goed geleidend giet-aluminium of koper, en de binnen laag is weer van rvs. Het grote voordeel van Tri-Ply pannen is de extreem goede geleiding omdat de Tri-Ply pannen ook aan de zijkant van de pan heet worden. Hierdoor heb je minder kans op aanbakken, wordt het voedsel gelijkmatiger verwarmd en zijn de pannen energiezuinig. Pannensets met een tri-ply bodem zijn bijvoorbeeld de BK Conical (review) en de BK Profiline (review) pannensets.
Pannensets
Met pannensets duiden we doorgaans een set kookpannen aan (in Vlaanderen ‘potten’ genoemd) met bijbehorende deksels. De kookpannen zijn van verschillende maten maar van hetzelfde materiaal en stapelbaar. Een pannenset van kookpannen is doorgaans de basis van de keukeninventaris en wordt dagelijks gebruikt, in combinatie met koekenpan, grillpan, braadpan of wok. De meeste moderne pannensets bestaan uit pannen opgebouwd uit meerdere lagen metaal maar met als binnen- en buitenlaag RVS. Bij de keuze voor een pannenset zijn uiterlijk en prijs belangrijke factoren, toch is het verstandig de praktische eigenschappen van een pannenset goed te beoordelen aan de hand van beoordelingen en reviews.
Populairste Pannen Materialen:
Meer Pannen Materialen:
- Inductie adapter voor stenen en aardewerken pannen?
- Op zoek naar een sauteerpan
- Chroomvrij en nikkelvrije pannen
- Bodems van rvs pannen magnetisch laten maken?
- Gietijzeren pannen
- Gietijzeren wadjan beschadigd door inductie?
- Inductiekoken: pannen met iets holle bodem?
- Koperen Potten en Pannen
- Aluminium Potten en Pannen
Vragen of Opmerkingen?
Heb je een vraag of opmerking over de informatie op deze pagina voor pannen materialen? Laat dan gerust een reactie achter onderaan de pagina, dan zullen wij proberen zo snel mogelijk te reageren.
Geef een reactie